0%
Caution: JavaScript execution is disabled in your browser or for this website. You may not be able to answer all questions in this survey. Please, verify your browser parameters.

Comhairliúchán poiblí - An úsáid teangacha in institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh

Cúlra

Gné ríthábhachtach den dóigh a ndéanaimid cumarsáid lena chéile is ea teangacha. Agus 28 mBallstát, 24 theanga oifigiúla agus níos mó ná 500 milliún saoránach aige, tá an tAontas Eorpach tiomanta don éagsúlacht teanga a urramú agus a chosaint mar chuid dár n-oidhreacht chultúrtha. Leagtar an tiomantas sin amach go sonrach sna Conarthaí AE[1] agus i gCairt an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha[2].

Baineann an-tábhacht, mar sin, leis na teangacha a úsáideann institiúidí AE le linn dóibh cumarsáid a dhéanamh leis an bpobal. Cruthaíodh cearta sonracha teanga ina leith sin cheana féin. Féadfaidh saoránaigh AE scríobh chuig aon institiúid de chuid an Aontais sa teanga oifigiúil dá rogha agus tá siad i dteideal freagra a fháil sa teanga chéanna[3]. Ní mór gach dlí AE a fhoilsiú i ngach teanga oifigiúil ionas go mbeidh tuiscint níos fearr ag an bpobal ar na dlíthe lena rialaítear iad. Lasmuigh d’imthosca den sórt sin, bíonn roinnt lánrogha ag institiúidí AE maidir leis na teangacha a úsáideann siad i gcásanna sonracha. Ní mór dóibh dea-riarachán a chur i bhfeidhm sa dóigh a bhfeidhmíonn siad an lánrogha sin.

Méadaíodh an líon teangacha oifigiúla ó cheithre cinn (sa bhliain 1958) go dtí na 24 cinn atá againn sa lá atá inniu ann. Cruthaíonn sé sin cuid mhór dúshlán d’údaráis riaracháin phoiblí an Aontais. Méaduithe ar chostais aistriúcháin, moilleanna ar an gcinnteoireacht agus neamhréireachtaí idir leaganacha teanga difriúla, bíonn siad sin i measc na ndeacrachtaí praiticiúla is coitianta a dtarraingítear aird orthu. Áitítear nár cheart dearbhéagsúlacht teanga agus dearbh-chomhionannas teanga a bheith ann agus gur gá na nithe sin a chothromú le héifeachtúlacht riaracháin agus le srianta buiséadacha.

Ós rud é nach bhfuil ach teanga oifigiúil amháin ag a lán saoránach AE (nó líon beag teangacha oifigiúla)[4], laghdaíonn teorainneacha ar an úsáid teangacha oifigiúla an cumas a bhíonn ag saoránaigh idirghníomhú le hinstitiúidí AE. Tá sé tábhachtach a áirithiú gur teorainneacha córa comhréireacha iad aon teorainneacha a chuirtear ar an úsáid teangacha. Ba cheart d’institiúidí agus comhlachtaí AE, mar shampla, breithniú cúramach a dhéanamh ar na cásanna ina mbíonn sé inghlactha cumarsáid nó gnó a dhéanamh in aon teanga oifigiúil amháin nó i líon beag teangacha oifigiúla.

Tá fiosrú déanta ag an Ombudsman le blianta beaga anuas ar na beartais teanga atá i bhfeidhm ag roinnt institiúidí aonair AE. Ceann de na tátail a baineadh as an obair sin ná go bhféadfadh institiúidí AE srian a chur go dlisteanach leis an úsáid teangacha i gcumarsáidí agus i ndoiciméid inmheánacha[5]. Tátal eile ná go bhféadfar srianta teanga a chur i bhfeidhm go dlisteanach i nósanna imeachta riaracháin le geallsealbhóirí seachtracha, amhail i dtairiscintí poiblí agus i nglaonna ar thograí, áit a n-idirghníomhaíonn an tAontas le grúpa beag geallsealbhóirí. Tugann an tOmbudsman dá haire, áfach, go bhfuil neamh-chomhsheasmhacht shuntasach ann ar fud na n-institiúidí difriúla: san am i láthair, tá éagsúlacht ann ó institiúid amháin AE go hinstitiúid eile AE sna srianta teanga agus sna rialacha a chuirtear i bhfeidhm, más ann dóibh. In éagmais rialacha soiléire maidir le córais srianta teanga a chur i bhfeidhm, agus in éagmais údar cuí le déanamh amhlaidh, ní ábhar iontais é go mbíonn mearbhall ar an bpobal sa réimse seo uaireanta.

Ábhar imní ar leith anseo is ea an úsáid teangacha ar shuíomh Gréasáin na n-institiúidí, agus iad ar cheann de na chéad fhoinsí faisnéise a dtéann daoine a bhfuil spéis acu i mbeartais agus i gcláir AE ina muinín. Is cosúil go ndéanann gach institiúid AE a cinneadh féin maidir le cé acu a aistreofar nó nach n-aistreofar a suíomh go teanga eile (agus, i gcás go n-aistreofar é, cé na codanna den suíomh a aistreofar agus cé na teangacha a bheidh i gceist). Mura bhfuil suíomhanna Gréasáin ar fáil i ngach teanga oifigiúil, is dóigh go mbeidh sé deacair, nó dodhéanta, fiú, do chuid shuntasach den phobal faisnéis a rochtain orthu.

Baineann ábhar imní eile le comhairliúcháin phoiblí a bhfuil mar aidhm leo tuairimí an phobail a fháil faoi bheartais nua nó faoi thograí reachtacha féideartha. Má chuirtear srianta teanga i bhfeidhm sna comhairliúcháin phoiblí sin, is dóigh go lagófar go suntasach an acmhainn atá ag an ngnáthdhuine rannchuidiú leo.

 

[1] Airteagal 3(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

[2] Airteagail 21 agus 22 de Chairt an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha.

[3] Airteagail 20(2) agus 24 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, Airteagal 41(4) de Chairt an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha.

[4] Chun forbhreathnú a fháil ar na scileanna teanga iasachta atá ag saoránaigh an Aontais, féach leathanach 8 den Straitéis Eorpach don Ilteangachas: tairbhí agus costais (2016) ó Pharlaimint na hEorpa. Ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/573460/IPOL_STU(2016)573460_EN.pdf

[5] Airteagal 6 de Rialachán 1/1958 lena gcinntear na teangacha a úsáidfear i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa, IO 1958 017, lch. 385 (Rialachán 1/1958).

 

Cuireadh chun tuairimí a chur isteach

Ba mhaith leis an Ombudsman díospóireacht a chur chun cinn ar an mbealach is fearr inar féidir le hinstitiúidí AE cumarsáid a dhéanamh leis an bpobal, agus déanamh amhlaidh ar shlí a mbaineann cothromaíocht inghlactha amach idir an gá atá ann leis an éagsúlacht teanga a urramú agus a chothú ar thaobh amháin agus an gá atá ann le feidhmiú de réir srianta riaracháin agus buiséadacha ar an taobh eile.

Chun an díospóireacht sin a sheoladh, tá an tOmbudsman ag tabhairt cuireadh don phobal freagra a thabhairt ar na ceisteanna seo a leanas:

There are 19 questions in this survey.